100 nojpopularniyjszych ślōnskich słōw i co ône znaczōm. Krōtki przewodnik dlo tych, co chcōm gŏdać jak Ślōnzoki (abo przinajmij niy zrobić z siebie gryfnego ciula)

Ślōnsko gŏdka to niy je „zepsuty polski”. To je inkszy świat. Świat, kaj maszkety smakujōm lepij, bifyj je świyntościōm, a bebok wychowoł wiyncyj bajtli niż niejeden pedagog.

Jedni gŏdajōm, że ślōnski to dialekt. Drudzy, że jynzyk. My niy bydymy sie bić ô definicje. Lepij wypijmy kafyj, zjydzmy kołocz i zoboczmy, co znaczōm słowa, co Ślōnzoki używajōm na co dziyń.

A jak czegoś niy rozumisz – niy martw sie. Niyjedyn Polok po piyrszym spotkaniu ze Ślōnzokym wyglōndo, jakby próbowoł czytać instrukcyjōm do pralki po koreańsku.

---

1–20. Słowa, bez kerych ani rusz

1. Gryfny – ładny, fajny, porzōndny.

2. Bajtel – dziecko. Zwykle głośne.

3. Maszkety – słodycze. Dieta kończy sie właśnie tukej.

4. Bifyj – kredens. W ślōnskim domu ważniyjszy niż telewizor.

5. Klamoty – graty, rzeczy.

6. Hajer – górnik.

7. Szychta – zmiana w robocie.

8. Robota – praca. Niy mylić z udawaniym roboty.

9. Gorol – człowiek spoza Gōrnego Ślōnska. Niy obraza. Chocioż zależy od tonu.

10. Bebok – straszydło. Dawni wychowywało bajtle, dzisioj robi to internet.

11. Ancug – garnitur.

12. Galoty – spodnie.

13. Kiej – kiedy.

14. Kaj – gdzie.

15. Dyć – przecież.

16. Teroz – teraz.

17. Ino – tylko.

18. Fest – bardzo.

19. Blank – całkiem, zupełnie.

20. Dycki – zawsze.

---

21–40. W doma

21. Kuchnia – kuchnia.

22. Kafej – kawa.

23. Kołocz – ślōnski placek, powōd do dumy i rodzinnych sprzeczek, czy z serem, czy z makym.

24. Żymła – bułka.

25. Ajntopf – gęsto zupa.

26. Krupniok – ślōnsko kaszanka.

27. Rolada – ślōnsko rolada wołowo.

28. Modro kapusta – czerwono kapusta, choć nazwa upiera sie, że modro.

29. Kluski ślōnskie – jedyny kartofel, co mo dziurka.

30. Pyry – ziemnioki.

31. Tasza – torba.

32. Wihajster – rzecz, co niy wiesz, jak sie nazywo.

33. Szrank – szafa.

34. Lampa – lampa. Czasym niy trza komplikować.

35. Bryle – okulary.

36. Cug – przeciōng.

37. Gumioki – kalosze.

38. Fuzekle – skarpety.

39. Ciepoki – kapcie.

40. Luft – powietrze.

---

41–60. Ludzie i charakter

41. Hanys – Ślōnzok.

42. Frelka – dziewczyna.

43. Karlus – chłopak.

44. Starzik – dziadek.

45. Starka – babcia.

46. Kamrat – kolega.

47. Cera – córka.

48. Synek – syn.

49. Gŏdać – mówić.

50. Sznupać – szukać.

51. Gibać sie – ruszać się.

52. Fto – kto.

53. Czamu – dlaczego.

54. Niy – nie.

55. Jo – tak.

56. Ajnfach – po prostu.

57. Pierōn – klasyk ślōnskich emocji. Znaczenie zależy od intonacji.

58. Ciepnąć – rzucić.

59. Przajać – lubić, sprzyjać.

60. Klupnąć – usiąść.

---

61–80. Codziynność

61. Łobiod – obiad.

62. Wieczerza – kolacja.

63. Polewka – zupa.

64. Zistać – zostać.

65. Iść – iść.

66. Przińść – przyjść.

67. Jechać – jechać.

68. Wartko – szybko.

69. Pomalu – powoli.

70. Ftoś – ktoś.

71. Niyma – nie ma.

72. Ôn – on.

73. Ôna – ona.

74. My – my.

75. Wy – wy.

76. Ôni – oni.

77. Dziyń – dzień.

78. Noc – noc.

79. Tydziyń – tydzień.

80. Rok – rok.

---

81–100. Słowa, co robiōm klimat

81. Łoblyc – policzek.

82. Pysk – twarz (czasem dosadnie).

83. Gowa – głowa.

84. Łapy – ręce.

85. Giry – nogi.

86. Chachar – dawnij urwis, dzisioj często powōd do dumy.

87. Fto by to pedzioł – no prosza, niespodzianka.

88. Jyno – tylko.

89. Ôpa – dziadek (w niykerych rodzinach).

90. Oma – babcia.

91. Winkiel – rōg ulicy.

92. Plac – podwórko.

93. Szpajza – spiżarnia albo popularny ślōnski deser.

94. Hasiok – śmietnik.

95. Kibel – toaleta.

96. Cuglok – komin.

97. Wlyźć – wejść.

98. Wylyźć – wyjść.

99. Łodbyć – odbyć, załatwić.

100. Dej pokōj – zostow to. Niy wszystko trza naprawiać. Czasym nojlepszym rozwiōnzaniym je usiōńść, wypić kafyj i dać pokōj.

Na kōniec

Ślōnsko gŏdka to niy zbiór śmiesznych słōwek do wrzucynio na TikToka. To kawał historii, kultury i codziynnego życia ludzi, co przez pokolynia budowali Ślōnsk.

A jak po przeczytaniu tego artykułu zaczniesz gŏdać „jo, kaj idziesz?” zamiast „tak, gdzie idziesz?”, to uważej. Jeszcze chwila i bydzie ci smakować kołocz bardzij niż fit baton, a na słowo „bifyj” zareagujesz szybciej niż na „smart home”. I wierz mi to akurat bardzo gryfno zmiana.